منسوجات قاجار درآیینه سیاحت‌نامه‌ها و میراث مستند

در بیشتر پژوهش‌های پیشین که با محوریت منسوجات شکل گرفته‌اند، مسئله لباس نسبت به پارچه پیشی داشته است. این موضوع در بررسی منسوجات قاجاری به صورت مبرزی نمود یافته است. در این مقیاس، مسئله پارچه‌های عصر قاجار، بیش از هرچه انواع لباس را به ذهن متبادر می‌سازد. آنچه در پی می‌آید بنا دارد که با تأکید بر اهمیت طرح و نقش پارچه، نسبت به تحلیل و طبقه‌بندی انواع آن در منسوجات عصر قاجار عصر اقدام کند و نه فقط پارچه‌های مورد استفاده در پوشاک بزرگسالان که انواع غیرجامگانی یا نمونه‌های کاربردی در پوشاک کودکان را نیز محل مداقه قرار دهد، آنچه که می‌توان مدعی بود در مکتوبات پیشین به اندازه کافی به آن توجه نشده است.

پژوهش در این‌باره، آن هم فارغ از پراکنده‌نگاری درباره مفاهیم طرح و نقش، دستاورد این مطالعه است. افزون‌بر این مورد، رجوع به منابع دست اول تاریخ‌نگاری یعنی نمونه‌های ملموس در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی، تصاویر (مبتنی بر عکس و نقاشی) و همینطور اسناد مکتوب همچون سفرنامه‌های آن دوره، گمانه‌زنی درباره جنسیت پارچه‌های کاربردی را نیز ممکن و دسترسی به هدف افزون‌تری را محقق می‌سازد.